James O'Neill

Oyuncu · 1847 – 1920 · Lisdowney, County Kilkenny, Ireland

James O'Neill, 15 Kasım 1845 tarihinde Kilkenny, İrlanda'da dünyaya gelmiştir. İrlanda'daki Büyük Kıtlık döneminde ailesiyle birlikte Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden O'Neill, çocukluk yıllarını oldukça zorlu şartlar ve yoksulluk içinde Buffalo ile Cincinnati'de geçirdi. Babasının aileyi terk etmesinin ardından erken yaşta evin geçimine katkı sağlamak zorunda kalarak makinist çıraklığı ve tezgahtarlık gibi çeşitli işlerde bulundu. Ancak içindeki sahne tutkusunu keşfetmesiyle birlikte oyunculuk kariyerine 1867 yılında Cincinnati'deki yerel bir tiyatro kumpanyasında küçük rollerle adım attı. Klasik tiyatroya olan doğal yeteneği, güçlü sesi ve karizmatik sahne duruşuyla kısa sürede dikkat çeken O'Neill, 1870'ler boyunca Chicago, New York ve San Francisco'daki dönemin en prestijli tiyatro kumpanyalarında yer alarak aranan bir başrol oyuncusuna dönüştü. Edwin Booth ve John McCullough gibi 19. yüzyılın efsanevi aktörleriyle aynı sahneyi paylaşma fırsatı buldu. Amerikan tiyatrosundaki ilk büyük zirvesini, "Othello", "Macbeth" ve "Julius Caesar" gibi zorlu Shakespeare klasiklerinde sergilediği başarılı performanslarla yaşadı ve dönemin en yetenekli dramatik aktörlerinden biri olarak büyük saygı gördü. Ancak James O'Neill'ı ülke çapında devasa bir yıldıza dönüştüren ve hayatını sonsuza dek değiştiren rol, Alexandre Dumas'nın unutulmaz eseri "Monte Kristo Kontu"nun (The Count of Monte Cristo) sahne uyarlamasında canlandırdığı Edmond Dantès karakteri oldu. İlk kez 1883 yılında üstlendiği bu rol izleyiciler tarafından o kadar sevildi ki, O'Neill ilerleyen yıllarda oyunun tüm telif haklarını satın aldı. Yaklaşık 30 yıl boyunca Amerika'nın dört bir yanına turneler düzenleyerek 6.000'den fazla kez Edmond Dantès olarak sahneye çıktı ve bu sayede muazzam bir servet ile şöhret kazandı. Ne var ki bu ticari mucize, izleyicinin onu sürekli aynı rolde görmek istemesi nedeniyle yetenekli bir klasik tiyatro aktörü olarak başka rollerde sanatsal potansiyelini gerçekleştirmesine engel olan "altın bir kafes"e dönüştü. Sinema tarihinin henüz emekleme dönemlerinde, efsaneleştiği tiyatro rolünü beyaz perdeye de taşıyarak 1913 yapımı sessiz sinema filmi "The Count of Monte Cristo"da başrolü üstlendi. Özel hayatında Mary Ellen "Ella" Quinlan ile evlenen O'Neill, aralarında dünya edebiyat tarihine yön verecek olan Nobel ödüllü oyun yazarı Eugene O'Neill'ın da bulunduğu üç erkek çocuğun babasıdır. Oğlu Eugene O'Neill'ın başyapıtı kabul edilen "Günden Geceye" (Long Day's Journey into Night) adlı efsanevi eserindeki James Tyrone karakteri, doğrudan babası James O'Neill'dan ilham alınarak yaratılmış ve aktörün "Monte Kristo" rolüyle olan trajik ve karmaşık ilişkisi tiyatro sahnesinde ölümsüzleştirilmiştir. Amerikan tiyatro tarihinin en çok kazanan ve halk tarafından en çok tanınan ikonik sahne aktörlerinden biri olarak tarihe geçen James O'Neill, 10 Ağustos 1920 tarihinde New London, Connecticut'taki aile evinde 74 yaşındayken bağırsak kanseri nedeniyle hayatını kaybetmiştir.